|
Polakowi jeno dom drewniany przystoi, a insze domy z błota tudzież kamienia, przez mularzy przysposobione, Frycom i inszemu kacerstwu zostawmy! Onufry Zagłoba |
|
|
Spośród mchów najbardziej nadaje się torfowiec gdyż ma długie łodyżki i jest odporny na gnicie. Używano także innych mchów zależnie od tego w jaki gatunek obfitowała okolica. Obecnie niestety nie ma w Polsce legalnego sposobu pozyskania mchu w lesie nawet jeżeli rośnie on w miejscu które za chwile będzie zryte podczas robót leśnych. To niedopatrzenie zarządów lasów stoi na przeszkodzie w powrocie tradycyjnych , zdrowych i ekologicznych technik budowlanych. (Ryc.1)
Mech się układała na dwa sposoby. Można go kłaść na poszczególne wieńce, w trakcie montażu lub po zmontowaniu budynku. W drugim przypadku między bale zabija się niewielki kliny drewniane, tak żeby szczeliny powiększyć, następnie szczeliny te się upycha mchem, po czym kliniki wyjmuje.
W przypadku szczelin bardzo wąskich, jakie są na Mazurach lepszym sposobem wydaję się uszczelnienie bali pakułami konopnymi. Układa się je podobnie jak mech. Zaletą pakuł jest mała podatność na gnicie, oraz to że wilgotne pęcznieją a tym samym uszczelniają ścianę. Obecnie konopie są dość trudne do dostania, jednak można je pozyskać w sposób legalny w przeciwieństwie do mchu. (Ryc. 2)
Innym sposobem na uszczelnienie ścian są pióra własne lub obce. Sposób ten może być używany łącznie z wyżej wymienionymi. Pióra nie były używane w starych chałupach na Mazurach czy Kurpiach, zdarzały się jednak w bogatszych regionach, np. na Żuławach. Wynikało to z braku maszyn które mogły wykonać wpusty w balach. Obecnie łatwo jest maszynowo robić odpowiednie frezy dlatego warto obce czy też własne pióra stosować. Obce pióra winny mieć około 1,5-2,5 cm grubości i około 4 cm wysokości. W wąskie bale to jest 12 i mniej cm, można dawać jedno pióro, w przypadku bali grubszych wskazane jest dawanie dwóch piór. Materiału na pióra dotyczą te same zasady co na tyble czyli wskazane jest żeby to było drewno żywiczne nie chłonące wody. Wysokość pióra musi być nieco mniejsza niż głębokość wpustów, żeby bale nie oparły się na piórach.